Cmentarz żydowski w Łodzi - największy kirkut w Europie

Blisko 160 tysięcy osób pochowanych jest na największej żydowskiej nekropolii w Europie - cmentarzu przy ul. Brackiej w Łodzi. Spoczywają tu m.in. rabini, fabrykanci, lekarze, politycy i społecznicy zasłużeni dla rozwoju miasta.

Na części cmentarza zwanej "Polem Gettowym" pochowanych zostało ok. 43 tysięcy ofiar getta łódzkiego zmarłych z głodu i wycieńczenia.

Kirkut przy ul. Brackiej został założony w 1892 roku na obszarze 40 hektarów. W 1898 r. został otwarty monumentalny dom przedpogrzebowy ufundowany przez Ninę Konsztat. Ogrodzony murem z cegieł ze wspaniałymi bramami kirkut jest, zgodnie z tradycyjnym porządkiem, podzielony na kwatery męskie, kobiece, dziecięce i mieszane.

Wśród form nagrobnych na cmentarzu dominują różnorodne macewy, ale są także grobowce rodzinne, mauzolea, obeliski i sarkofagi, które często stanowią dzieła sztuki kamieniarskiej i kowalskiej.

W nekropolii pochowano wielu znanych łodzian; przy głównej alei stoi najokazalsza budowla, zbudowane w 1902 r. mauzoleum Izraela Poznańskiego, jednego z trzech łódzkich "królów bawełny", multimilionera i filantropa. Znajdują się tu także grobowce łódzkich przemysłowców, m.in. Barcińskich, Jarocińskich, Rosenblattów.

Na cmentarzu pochowani są także m.in. rabin Łodzi Eljasz Chaim Majzel (1821-1912) i lekarz Seweryn Sterling (1864-1932). Są tu też groby rodziców Juliana Tuwima i Artura Rubinsteina.

W 1980 r. cmentarz został wpisany do rejestru zabytków. Od lat 90. działalność na rzecz ratowania nekropolii prowadzi Fundacja Monumentum Iudaicum Lodzense. Ze środków Fundacji prowadzone są regularne prace porządkowe, które mają na celu oczyszczanie kwater z zarastającej je roślinności.

W starej części cmentarza wytyczono, oczyszczono i oznakowano tablicami informacyjnymi aleje i ulice. Uporządkowano "Pole Gettowe" i postawiono obelisk upamiętniający zagładę łódzkich żydów.

Przy finansowej pomocy m.in. Fundacji Współpracy Polsko- Niemieckiej "Pojednanie" dokonano naprawy uszkodzonych fragmentów muru cmentarnego. Wybudowano także ogrodzenie w części cmentarza zniszczonej w latach 50. w wyniku rozbudowy ulic.

Fundacja Monumentum Iudaicum Lodzense prowadzi również prace renowacyjne grobowców na cmentarzu. Program obejmuje przede wszystkim ratowanie macew i mauzoleów o doniosłej wartości historycznej i artystycznej. Renowacji poddany został Dom Przedpogrzebowy, zabezpieczono i odrestaurowano m.in. kopułę grobowca rodziny Silbersteinów oraz dokonano rekonstrukcji grobowca Jarocińskich.

Utworzono także bazę danych osób pochowanych na cmentarzu; dotąd udało się w niej zgromadzić informacje dotyczące ponad 90 tysięcy osób.

Źródło artykulu: turystyka.wp.pl

Opublikowano: 2008-11-02 23:00:43

Link do strony z artykułem: http://turystyka.wp.pl/artykul.html?wid=10524754&katn=3:0&lok=